elseif (is_single() ) { single_post_title(); } elseif (is_page() ) { bloginfo('name'); echo ': '; single_post_title(); } else { wp_title('',true); } ?>

BEZROBOCIE REJESTROWANE A PRACA NA CZARNO I BEZROBOCIE UTAJONE

Rejestrowane bezrobocie jest powszechnie stosowaną miarą bezrobocia. Wiarygodność oficjalnych danych na ten temat może budzić pewne wątpliwości, szczególnie jeśli bardzo wysokiemu rejestrowanemu bezrobociu towarzyszy dodatnie saldo migracji. W takim przypadku mamy do czynienia z zawyżoną oceną bezrobocia – por. rys. 2.2.

Zjawisko to ma często miejsce w rejonach stwarzających możliwości pracy dorywczej przy pracochłonnych kierunkach produkcji rolnej, np. uprawie owoców i warzyw. Oprócz tego istnieje również nierejcstrowane zatrudnienie poza rolnictwem, szczególnie na terenach położonych w pobliżu ośrodków miejskich. Istnieje tam bowiem spora liczba przedsiębiorców zatrudniających „na czarno” pracowników. Wynika to z relatywnie wysokich kosztów wynagrodzeń pracowników stałych, wskutek opłacenia składek na ubezpieczenie społeczne. Stopa bezrobocia jest zaniżona na terenach wschodniej Polski, co wynika z regresu przemysłu lekkiego. i ukryte bezrobocie w wybranych powiatach w lipcu 2002 (w %)

Niedoszacowane bezrobocie jest także charakterystyczne dla terenów o silnie rozdrobnionym rolnictwie i przeludnieniu agrarnym, a więc przede wszystkim dla stref podmiejskich dużych aglomeracji oraz południowej Polski, Wynika to w znacznym stopniu z faktu, że bezrobotnym nie może być właściciel lub współmałżonek właściciela gospodarstwa rolnego o powierzchni użytków rolnych, przekraczającej 2 ha przeliczeniowe użytków rolnych. Ten problem występuje zwłaszcza w województwach małopolskim i podkarpackim, jak również województwie świętokrzyskim. Dotyczy to również terenów podmiejskich aglomeracji warszawskiej, katowickiej oraz łódzkiej.

Odwrotna sytuacja, a więc przeszacowanie stopy bezrobocia, zachodzi z kolei na terenach północnej Polski, postpegeerowskich lub znajdujących się w strefie istniejących dużych zakładów przemysłowych. Pojawiają się tu szczególnie często tereny przygraniczne, np. Ziemia Lubuska, jak również tereny wiejskie, o pracochłonnym kierunku produkcji, gdzie nie rejestruje się pracy dorywczej robotników rolnych.

Natomiast nieco odmiennie w układzie przestrzennym wyglądają motywy bezrobotnych, rejestrujących się w Powiatowych Urzędach Pracy – por. rys. 2.3. Mianowicie niewiele osób rejestruje się w celu znalezienia pracy w strefach metropolitalnych oraz dobrze rozwiniętego rolnictwa, zwłaszcza w Wielkopolsce. Wynika to z faktu, iż mają one często pracę „na czarno”.

Natomiast rzeczywiście szukają pracy za pośrednictwem PUP bezrobotni mieszkańcy północnej części Mazowsza, Warmii i Mazur, zwłaszcza tych powiatów, w których istnieje nasilona monokultura rolnicza w gospodarce.

BEZROBOCIE NA OBSZARACH WIEJSKICH A STRUKTURA ZAWODOWA LUDNOŚCI WIEJSKIEJ

Redukcja miejsc pracy w pobliskich miastach, jak również upadek państwowych gospodarstw rolnych wywołał różnokierunkowe zmiany w strukturze pracujących ludności wiejskiej. Niemniej jednak widoczne jest, że w większości regionów słabo zurbanizowanych głównym źródłem utrzymania jest praca w rolnictwie – por. tabl. 2.1.

Skala ocen: 1 – nieistotna, 2 – ważna, 3 – bardzo ważna, do 4 – najważniejsza. Źródło: Opracowanie własne na podstawie ankiet. Typ gospodarki na obszarach wiejskich, jak również możliwości znalezienia pracy poza macierzystą miejscowością, mają wpływ na wysokość bezrobocia na wsi – por. tabl. 2.2.

Najwyższe bezrobocie na obszarach wiejskich mają tereny o strukturze pracujących zdominowanej przez rolnictwo, pełniące jednocześnie funkcje nierynkowe, np. administracyjne, zdrowotne, przy jednoczesnym niedorozwoju usług rynkowych. Ten typ reprezentują najczęściej tereny postpcgeerowskie. Należą do niego przede wszystkim powiaty województwa warmińsko-mazurskiego (bartoszycki, działdowski, elbląski, olecko-gołdapski), dolnośląskiego i zachodniopomorskiego (choszczeński, koszaliński, pyrzycki). Na tych terenach nadal główne źródło utrzymania stanowi rolnictwo. Nieliczne tylko powiaty odznaczają się jednocześnie wysoką stopa bezrobocia i ważniejszym niż rolnictwo głównym źródłem utrzymania – należą do nich spośród powiatów objętych badaniami ankietowymi – powiaty o funkcji przemysłowej, np. kamiennogórski i jeleniogórski oraz przysuski, dzięki tradycjom przetwórstwa owocowo-warzywnego, o funkcji turystycznej (jeleniogórski, brzozowski), handlowej (namysłowski i zielonogórski) oraz usługowej (bydgoski) – por. rys. 2.4.

Są to jednak wyjątki. Zdecydowana większość obszarów wiejskich niedostatecznie rozwinęła pozarolnicze rodzaje działalności gospodarczej. Szczególnie jest trudne przełamanie tej tendencji na obszarach, gdzie jednocześnie utrzymuje się najdłużej bezrobocie, a wysoki przyrost naturalny powoduje narastanie liczby bezrobotnych w związku ze wstępowaniem w wiek aktywności zawodowej absolwentów szkół – por. rys. 2.5.

W Polsce nie zachodzi na ogól jednocześnie i jedno, i drugie zjawisko, gdyż największym udziałem bezrobotnej młodzieży w ogóle bezrobotnych charakteryzują się obszary Wielkopolski, Wyżyny Lubelskiej i Małopolski. Jedynie w tym ostatnim regionie ma to związek z młodą strukturą demograficzną i wysokim od lat przyrostem naturalnym. Natomiast długotrwałe bezrobocie ma związek przede wszystkim z regresem przemysłu, przy jednoczesnym braku innych nowych miejsc pracy – por. rys. 2.6.

Leave a Reply