elseif (is_single() ) { single_post_title(); } elseif (is_page() ) { bloginfo('name'); echo ': '; single_post_title(); } else { wp_title('',true); } ?>

POTRZEBY SZKOLENIOWE GRUP ZAGROŻONYCH WYKLUCZENIEM SPOŁECZNYM

Ubóstwo i wykluczenie społeczne jest wynikiem nierówności. Chodzi tu zarówno o nierówności w zakresie dochodów, jak i posiadanego majątku, ale także o równy dostęp do możliwości, które określają same czynności życiowe człowieka, dostęp do normalnego wychowania, dobrej edukacji, do pracy i zabezpieczenia społecznego. Bariery takiego dostępu trudno jest wprawdzie zmierzyć, jednak stanowią one podstawę do zróżnicowania pozycji konkurencyjnej osób na rynku pracy i przekładają się na nierówny dostęp do szans sprzyjających rozwojowi jednostek. Wykluczenie społeczne i ubóstwo to kategorie najczęściej używane na określenie braku zaspokojenia podstawowych potrzeb społecznych, jak i niezadowalającej pozycji jednostki w grupie lub społeczeństwie. Są one często traktowane jako synonimy lub fazy opisu tego samego zjawiska. Wykluczenie społeczne może być bowiem ostatnim stadium głębokiego ubóstwa lub jego drastycznym efektem (Golinowska, Tarkowska, Kopińska 2005, s. 280).

Zdefiniowanie wykluczenia społecznego jest bardzo trudne ze względu na różne tradycje interpretacyjne. W podejściu opisowym konieczne jest uwzględnienie co najmniej kilku obszarów, w których występuje zjawisko wykluczenia oraz jego symptomy, charakterystyczne dla tych obszarów (tabela 1).

Jak wynika z tabeli 1, poszczególne obszary wykluczenia obejmują wiele różnych czynników. Jednak z punktu widzenia rynku pracy podział ten może mieć charakter wyłącznie porządkujący, ponieważ bardzo często spotykamy się na nim z kumulacją wielu symptomów, które przyczyniają się do ograniczonej skuteczności podejmowanych przez politykę rynku pracy działań oraz powodują zmniejszenie konkurencyjności niektórych grup osób poszukujących pracy w ich staraniach o podjęcie pracy. Dlatego też mówiąc o wykluczeniu na rynku pracy, najczęściej myślimy o wykluczeniu społecznym, którego powodem są {Narodowa… 2004):

– niekorzystne warunki ekonomiczne,

– niekorzystne procesy społeczne, będące konsekwencją masowych i dynamicznych zmian rozwojowych.

– Potrzeby szkoleniowe grup zagrożonych wykluczeniem społecznym… 119

– niedostateczne wyposażenie w kapitał życiowy (poziom kwalifikacji, znajomość rynku pracy), zapewniający normalną pozycję społeczną,

– brak dostępu do odpowiednich instytucji pozwalających na wyposażenie w kapitał życiowy,

– stosowane praktyki dyskryminacyjne, zarówno na skutek niedorozwoju właściwego ustawodawstwa, jak i uprzedzeń kulturowych oraz stereotypów postępowania,

– cechy utrudniające korzystanie z powszechnych zasobów społecznych (niepełnosprawność, uzależnienia, długotrwała choroba, cechy indywidualne),

– działania innych osób (przemoc, szantaż, indoktrynacja).

Obszary i przejawy wykluczenia społecznego

Zróżnicowanie społeczne to nie tylko zjawisko charakterystyczne dla okresu transformacji w Polsce, ale również wynikające z zasad funkcjonowania gospodarki rynkowej. Problemem społecznym staje się ono wtedy, gdy jest nadmierne i powoduje utrwalanie innych nierówności. Jego przyczyny są zróżnicowane, tym niemniej dwóch głównych można upatrywać w następujących procesach (Golinowska, Tarkowska, Kopińska 2005, s. 280):

– poddania ludności rolniczej konkurencji ze strony silnie działającego rynku i upadku małych gospodarstw, opierających swą egzystencję na gospodarce prawie naturalnej,

– zmian w industrializacji i urbanizacji: upadku tradycyjnych przemysłów, masowej restrukturyzacja wielu gałęzi i powstałych na tym tle trudności dostosowawczych licznych grup robotniczych, co powoduje kolejne źródło nasilania ubóstwa, tym razem ubóstwa miejskiego.

Powyższe uwarunkowania powodują, że ingerencja państwa w funkcjonowanie rynku pracy jest nieodzowna i powinna być znacznie głębsza w porównaniu do innych rynków. Wynika to zarówno z nadzwyczajnej pozycji pracy ludzkiej w procesie gospodarowania, jak i niedoskonałości i zawodności mechanizmu rynkowego. Polityka rynku pracy powinna zatem umożliwiać przystosowanie umiejętności osób z grup zmarginalizowanych do potrzeb zgłaszanych przez pracodawców zarówno w skali makroekonomicznej, jak i regionalnych i lokalnych rynków pracy (Jarmołowicz, Knapińska 2005, s. 259-261).

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania oraz zakres realizowanego projektu badawczego, chcielibyśmy przybliżyć cechy charakterystyczne następujących grup zagrożonych wykluczeniem spotecznym:

– kobiet,

– młodzieży (absolwentów) do 26. roku życia,

– osób w starszych rocznikach wieku produkcyjnego (powyżej 45. roku życia).

W ramach tych grup beneficjentów ostatecznych projektu podjęte zostały działania mające na celu wzrost ich aktywności zawodowej oraz podwyższenie pozycji konkurencyjnej na regionalnym rynku pracy. Wydaje się bowiem, że należą one do kategorii osób zagrożonych wykluczeniem społecznym i przejawami dyskryminacji, mogącymi wystąpić w procesie poszukiwania pracy. Badania oczekiwań tych grup bezrobotnych powinny zatem stanowić podstawowy element rozpoznania, które, w konsekwencji, przyczynić się mogą do większego dopasowania między popytem na pracę a jej podażą na regionalnym rynku pracy.

Leave a Reply