elseif (is_single() ) { single_post_title(); } elseif (is_page() ) { bloginfo('name'); echo ': '; single_post_title(); } else { wp_title('',true); } ?>

SPECJALNE STREFY EKONOMICZNE A POLITYKA REGIONALNA KRAJU

Na początku opracowania wspomniano o jeszcze jednym problemie natury prawnej pojawiającym się w kontekście specjalnych stref ekonomicznych. Chodzi tu o umiejscowienie stref w polityce regionalnej państwa, która ma swoje podstawy w ustawie o zasadach wspierania rozwoju regionalnego23. Zgodnie z tą ustawą polityka regionalna ma opierać się na narodowej strategii rozwoju regionalnego24, która uwzględnia w szczególności takie aspekty, jak:

– 1) koncepcję polityki przestrzennego zagospodarowania kraju,

– 2) długofalową strategię rozwoju regionalnego kraju,

– 3) zobowiązania międzynarodowe,

– 4) plany zagospodarowania przestrzennego województw,

– 5) programy dotyczące poszczególnych dziedzin lub zagadnień, opracowane i zatwierdzone w trybie określonym w ustawach szczególnych,

– 6) inne zatwierdzone programy rządowe23.

Terytorium Polski ma być podzielone na tzw. obszary wsparcia, które są obszarami wyodrębnionymi ze względu na występujące w nich problemy rozwojowe . Do dostarczenia danych niezbędnych do stworzenia takiej „mapy rozwoju regionalnego” zobowiązany jest Główny Urząd Statystyczny27. Wysokość wsparcia finansowego dla regionów ze strony państwa zależy od kwalifikacji określonego regionu ze względu na poziom rozwoju. Regułom tym nie podlega pomoc publiczna udzielana w specjalnych strefach ekonomicznych, gdyż specjalne strefy ekonomiczne powstały w okresie, gdy polityka regionalna nie miała jeszcze w Polsce podstawy prawnej i przez to strefy nie zawsze powstawały na obszarach, które zgodnie z ustawą o zasadach wspierania rozwoju regionalnego można by uznać za wymagające takiego wyjątkowego wsparcia. Nie można przeto uznać stref za instrument polityki regionalnej. Powstawały one w większości faktycznie na obszarach charakteryzujących się niskim poziomem rozwoju bądź borykających się z dużymi problemami strukturalnymi, ale o usytuowaniu strefy w danym obszarze nie decydowały ściśle określone reguły prawne, lecz względy polityczne, uzależnione od siły lokalnych elit.

Przedstawiona analiza ewolucji przepisów prawnych dotyczących specjalnych stref ekonomicznych prowadzi do wniosku, że regulacje te budzą kontrowersje w trzech kwestiach podstawowych. Po pierwsze, strefy od samego swojego powstania były instrumentem niezgodnym z prawem wspólnotowym. Po drugie, częsta zmiana przepisów w tej dziedzinie na pewno nie wpłynęła pozytywnie na pewność obrotu gospodarczego w strefach, co jest szczególnie ważne wziąwszy pod uwagę publiczno-prywatny charakter tego instrumentu. Po trzecie wreszcie, strefy nie są instrumentem polityki regionalnej zgodnie z przepisami ustawy o zasadach wspierania rozwoju regionalnego. Z tych względów również trudno jest ocenić skuteczność tego elementu w zakresie walki z bezrobociem.

PRÓBA OCENY EFEKTYWNOŚCI STREF, JAKO INSTRUMENTU AKTYWNEJ WALKI Z BEZROBOCIEM

Zgodnie z art. 3 ust. 6 ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych jednym z celów utworzenia strefy miało być tworzenie nowych miejsc pracy. W nowelizacji tej ustawy z 16 listopada 2000 r., dostosowującej warunki udzielania pomocy publicznej w strefach do regulacji ustawy o warunkach dopuszczalności i nadzorowaniu pomocy publicznej dla przedsiębiorców, dopuszczalną wielkość pomocy publicznej udzielanej w strefach uzależniono od poziomu bezrobocia w regionie oddziaływania strefy28. 2 tego punktu widzenia należy również zwrócić uwagę na postanowienia ustawy dotyczące zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej na terenie strefy, uprawniające do korzystania z pomocy publicznej. Zezwolenie takie, zgodnie z ustawą, określa warunki dotyczące zatrudnienia przez przedsiębiorcę przy prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie strefy przez dany czas określonej liczby pracowników . Co więcej, przewidując możliwość zmiany przez ministra właściwego do spraw gospodarki warunków zezwolenia, ustawa zabrania obniżenia określonego w zezwoleniu poziomu zatrudnienia30. Postanowienia te, wprowadzone nowelizacją z 16 listopada 2000 r., podkreślają znaczenie stref jako instrumentu aktywnej walki z bezrobociem, uzależniając udzielanie pomocy publicznej w strefach od spełnienia określonych warunków w zakresie zatrudnienia.

Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych zawiera postanowienia, na podstawie których strefy miały się stać instrumentem aktywnej walki z bezrobociem. Czy tak się rzeczywiście stało, trudno jednoznacznie ocenić. Ogólnie rzecz biorąc, strefy ekonomiczne budziły od początku swojego powstania wiele kontrowersji i to nie tylko w kontekście dostosowania reguł udzielania pomocy publicznej w strefach do regulacji obowiązujących w Unii Europejskiej. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że efektywność instrumentu o charakterze publiczno-prywatnym zależy nie tylko od działań państwa, które tak naprawdę zapewnia jedynie podmiotom prywatnym odpowiednie warunki. W przypadku specjalnych stref ekonomicznych mieliśmy w tym względzie do czynienia z kilkoma problemami, o których wspominano wcześniej. Efektywność instrumentów publiczno-prywatnych zależy również od aktywności samych przedsiębiorców, na których decyzje ma przecież wpływ wiele innych, poza warunkami stworzonymi bezpośrednio przez państwo, czynników. Przy ocenie efektywności specjalnych stref ekonomicznych elementy te zostaną pominięte, weźmiemy jedynie pod uwagę publiczny element tego instrumentu, który ma swe źródło w omówionych przepisach prawnych, a co za tym idzie – jest wynikiem świadomej działalności państwa.

Leave a Reply